De 'verweesde' medewerker als kanariepiet

Op een gegeven moment gaat de organisatie ook aan de medewerker twijfelen en de leidinggevende vraagt zich af of degene wel voldoende toegerust is voor de functie. Vaak wordt dan een coach ingeschakeld. Waar ik steeds meer op uit kom, is dat individuele begeleiding niet de lading dekt. Dat naast de medewerker, de organisatie c.q. leidinggevende als aanspreekpunt, aan zet is. Immers in de interactie met een ander kom je jezelf en elkaar tegen. Komen we in interactiepatronen terecht die belemmerend kunnen zijn. In de meeste gevallen gaat het niet over de inhoud, maar wat er in de onderstroom gebeurt: om de onzichtbare emoties en patronen die plaatsvinden in de interacties tussen mensen. De onderstroom waar men met geen woord over rept. Waar interpretaties en beelden leidend zijn en ons gedrag onbewust sturen.

De onderstroom die niemand ziet, bepaalt de richting op elk gebied.

Stef Bos

Wanneer zoiets speelt, is het van belang om kennis te nemen van de wetmatigheden van groepsdynamica, van team- en veranderingsfases inclusief de daaronder liggende psychologische dynamieken tussen individuen (bv. negatieve overdracht en tegenoverdracht). En je vooral bewust te worden wat je hierin zelf doet en/of laat. Of je nu leidinggevende of medewerker bent. Als hier geen bewustzijn op zit, ontstaat er onveiligheid binnen een team en gedoe rondom leiderschap en lidmaatschap, krijg je te maken met teamleden die opgesloten raken in hun ‘oude’ overlevingsmechanismes, welke op elkaar worden geprojecteerd in het hier en nu. Met als gevolg dat samenwerking moeilijk van de grond komt, individuele medewerkers niet in hun kracht staan en er bondjes danwel een eilandencultuur ontstaan.

Vanuit genoemd perspectief nodig ik je uit medewerkers die niet optimaal functioneren, anders te gaan zien. Vaak geven zij een signaal af, waarmee zowel de leidinggevende, het team als de organisatie hun voordeel mee kunnen doen. Je kunt ze zien als ‘kanariepietjes in de kolenmijn’*. En je zelf afvragen: “Wat maakt dat deze medewerker dit vraagstuk heeft? En: Voor wie of wat is de huidige situatie een goede oplossing? Of: Wie of wat wordt (niet) voldoende erkend? Of: Wanneer deze medewerker uit dienst treedt, wie is de volgende die niet functioneert?” Als deze vragen resoneren, weet je dat het niet alleen met de persoon in kwestie te maken heeft.

Hoe zou het zijn om het gedrag van deze medewerkers als signaal te zien en echt nieuwsgierig te zijn naar wat ze te melden hebben. Dus geen voortijdige conclusies trekken op basis van symptomen, maar breder te kijken en het goede gesprek aan te gaan met elkaar. In plaats van hen te negeren en over ze te praten, hen in een veilige evenwaardige setting ‘een helder tegenover’ bieden. Waarin elkaars verwachtingen, beelden, behoeften en intenties uitgewisseld worden. En waarin ruimte is voor transparante en eerlijke feedback vanuit compassie. Zowel de leidinggevende, het team met collega’s als de medewerker zelf hebben hierin ieder een eigen taak en rol.

En als er dan binnen de organisatie de bereidheid en de wil is om het goede gesprek aan te gaan, voorbij schaamte en angst, kan er weer vertrouwen, plezier, veerkracht en creativiteit ontstaan. Je creëert hiermee een omgeving waarbinnen een ieder tot zijn/haar recht komt. Inclusiviteit en diversiteit gaan dan hand in hand met inspirerende samenwerking en goede resultaten tot gevolg.

Mogelijk dat er zich dan twee andere vragen ontvouwen: Hoe kunnen we deze professionele medewerker behouden? En: Hoe kan ik als professional mijn toegevoegde waarde zichtbaar blijven maken binnen de organisatie?

*“Een kanarie in een kolenmijn" is een metafoor voor iets of iemand die gevoelig is voor ongunstige omstandigheden en als indicator werkt bij gevaar of problemen. Mijnwerkers namen kanaries mee de kolenmijnen in. Dit deden ze omdat deze vogels gevoelig zijn voor het dodelijke gas dat vrij kan komen tijdens de winning. Al bij kleine concentraties van het gas overlijdt de kanarie. Dit was voor de mijnwerkers een signaal dat ze zo snel mogelijk de mijn moesten verlaten.



Inschrijfformulier BLOG LW

Wil je mijn laatste blog ontvangen voor inspiratie over persoonlijke & professionele ontwikkeling?
Schrijf je dan hieronder in: